„(…) nieodpłatnie wodę z kranu. Woda udostępniana jest na życzenie klienta do stolika lub w innym miejscu podawania posiłków (…), w ilości 0,5 litra wody na osobę.” – już 12 sierpnia wejdzie w życie. To fragment zapisu jaki Ministerstwo Klimatu i Środowiska zamieściło w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Zmiany wynikają z unijnego rozporządzenia o opakowaniach PPWR*, które ma zapobiegać generowaniu nadmiernej ilości odpadów. To jeden z najważniejszych aktów prawnych w ramach unijnej strategii Zielonego Ładu. Tymczasem wiele restauracji w całej Polsce, nie czekając na wprowadzenie przepisów, już serwuje wodę kranową za darmo.

Choć projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) wciąż jest na etapie prac legislacyjnych, istnieje duże prawdopodobieństwo, że Polska podąży ścieżką wyznaczoną m.in. przez Francję, gdzie obowiązek podawania wody w lokalach gastronomicznych został już uregulowany prawnie. Obecnie projekt znajduje się w fazie uzgodnień i opiniowania przez KWRiST, a następnie trafi pod obrady Sejmu.

Proponowane brzmienie art. 19a ust. 3 jest następujące:

„3. W celu zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych restauracje, podmioty prowadzące działalność gospodarczą obejmującą przygotowanie i podawanie posiłków klientom w stołówkach, barach, kawiarniach i innych placówkach świadczenia usług gastronomicznych, których produkty podawane są konsumentom w lokalach stałych w salach przeznaczonych do konsumpcji z miejscami siedzącymi, obowiązane są zapewnić swoim klientom nieodpłatnie wodę z kranu. Woda udostępniana jest na życzenie klienta do stolika lub w innym miejscu podawania posiłków w naczyniach wielokrotnego użytku lub wielokrotnego napełniania, w ilości 0,5 litra wody na osobę.”

Wprawdzie los przepisu nie jest jeszcze przesądzony. Jednak wywołuje on silne emocje wśród przedsiębiorców z branży gastronomicznej, którzy uważają go za dodatkowe obciążenie. Czy jednak rzeczywiście tak jest? Czy rozwiązanie funkcjonujące już w wielu krajach faktycznie stanowi tak duże wyzwanie? Warto przyjrzeć się tej kwestii bliżej i spróbować dostrzec także jej potencjalne korzyści.

Czy pół litra wody z kranu za darmo to wyzwanie?

Wprowadzenie takiego rozwiązania może przynieść nie tylko korzyści środowiskowe, lecz także wymierne efekty biznesowe i wizerunkowe. Wiele krajów, które od lat stosują tę praktykę, ma już pozytywne doświadczenia związane z podawaniem darmowej wody.

W obecnych realiach, przy funkcjonującym systemie kaucyjnym, wiele lokali zmaga się z problemem magazynowania opakowań. W przypadku małych, już istniejących restauracji, wygospodarowanie dodatkowej przestrzeni bywa dużym wyzwaniem. Ograniczenie liczby odpadów to realne ułatwienie logistyczne i redukcja kosztów ich odbioru.

Nie bez znaczenia pozostaje również aspekt ekologiczny. Serwowanie wody w karafkach wielokrotnego użytku znacząco ogranicza zużycie plastiku, wpisując się w coraz silniejszy trend zrównoważonego rozwoju. Jeśli dodatkowo lokal komunikuje to klientom jako świadomy wybór proekologiczny, może wzmocnić swój pozytywny wizerunek – szczególnie w czasach, gdy konsumenci coraz częściej zwracają uwagę na działania firm w kontekście troski o planetę.

Darmowa woda może także stanowić przewagę konkurencyjną. Lokale oferujące taki standard są postrzegane jako bardziej przyjazne i otwarte na potrzeby gości. Natychmiastowy dostęp do wody – bez konieczności zamawiania jej – buduje pozytywne doświadczenie i sprawia, że klient czuje się traktowany indywidualnie. W upalne dni taki gest może być szczególnie doceniony. Szybkie zaspokojenie pragnienia daje poczucie komfortu i gościnności, niemal jak „u siebie w domu”.

Nie można też pominąć aspektu finansowego. Ceny wody w restauracjach często budzą zdziwienie klientów, jednak doświadczenia części restauratorów pokazują, że wprowadzenie darmowej kranówki nie prowadzi do spadku przychodów. Klienci nierzadko przeznaczają te same środki na inne napoje lub dodatkowe pozycje z menu. Co więcej, drobny gest w postaci bezpłatnej wody czekającej na stole może działać podobnie jak symboliczny poczęstunek (cukierek, guma do żucia, małe ciastko do kawy).

Warto również spojrzeć na doświadczenia zagraniczne. W Anglii i Walii obowiązuje regulacja nakazująca podawanie darmowej wody w lokalach serwujących alkohol. Rozwiązanie to ma korzystny wpływ na bezpieczeństwo konsumpcji – woda pomaga ograniczyć negatywne skutki spożywania alkoholu (dewastację i rozboje w lokalach). Z kolei we Francji, gdzie picie wina do posiłku jest elementem kultury, podawanie wody stanowi naturalne uzupełnienie tej tradycji i wyraz dbałości o zdrowie oraz komfort klientów.

Wrocławskie restauracje serwujące kranówkę

We Wrocławiu funkcjonują już lokale, które od lat oferują gościom darmową wodę. Jak podkreślają ich właściciele, rozwiązanie to nie spotyka się z negatywnymi reakcjami klientów – wręcz przeciwnie, często budzi pozytywne zaskoczenie i uznanie.

Przykładem są pizzerie Mania Smaku, gdzie woda serwowana jest już od 6-7 lat. Lokal stawia na wysoką jakość obsługi i troskę o gości, nawiązując do standardów znanych z włoskiej kultury kulinarnej, gdzie klient ma czuć się jak podczas domowego obiadu. Darmowa woda podawana jest przy stoliku jako tzw. „czekadełko”, ale również oferowana osobom oczekującym w kolejce na wolne miejsce.

Jeszcze dalej w serwowaniu darmowej wody idzie „Gniazdo” przy ul. Świdnickiej. Woda jest tam dostępna dla gości bez ograniczeń, a w ofercie nie ma w ogóle wody sprzedawanej w innej formie, co znacząco ogranicza ilość śmieci plastikowych i szklanych. Wewnątrz lokalu ustawiono dzbanek z mineralizowaną wodą oraz czyste, wyparzone szkło, z którego każdy może swobodnie korzystać. W sezonie letnim podobny zestaw dostępny jest również na patio, co dodatkowo zwiększa komfort gości i zachęca do sięgania po wodę.

 

*PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) to rozporządzenie unijne nr 2025/40, które całkowicie zmienia podejście do opakowań na rynku UE. Zastępuje dyrektywę z 1994 roku i nakłada konkretne wymogi na każdego, kto produkuje, importuje lub dystrybuuje opakowania, niezależnie od branży i wielkości firmy.