Wrocławska kranówka sukcesywnie zdobywa kolejnych sympatyków, a kampania #PijKranówkę pojawiła się już także w świecie gastronomii. Część restauratorów zaczyna serwować bezpłatną, sprawdzoną wodę z kranu. Zwłaszcza teraz, u progu gorącego lata, propagowanie tego typu działań jest wyjątkowo mile widziane wśród klientów gastronomii. A jak zatem jest w innych krajach – przeczytaj koniecznie zanim wyruszysz w podróż.

W Polsce woda kranowa podlega ścisłym regulacjom określonym w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. – (…) optymalna w tym względzie jest wrocławska kranówka. To najlepsza forma wody, jaką możemy spożywać – o walorach kranówki i dobroczynnym wpływie wody na zdrowie mówił dr Szczepan Dolny z Fundacji Promocji Zdrowia – Twój Lekarz w wywiadzie, którego całość można przeczytać >tutaj<.

Woda z kranu zawiera cenne minerały m.in. wapń i magnez, które w postaci jonów pełnią funkcję elektrolitów. Niejedna woda butelkowana zawiera mniej korzystnych dla zdrowia składników niż woda kranowa. Wrocławską kranówkę można sklasyfikować jako wodę nisko- lub średniozmineralizowaną, gdyby została „spakowana” do butelki.

Woda stanowi również naturalne wsparcie dla układu pokarmowego – wspomaga trawienie. Kolejnym aspektem jest oczywiście gaszenie pragnienia – dlatego jej dostępność w lokalach gastronomicznych nie powinna być ograniczana. Jak to wygląda w praktyce?

Włochy

Darmowa woda na włoskich stołach restauracyjnych nie wszędzie jest regułą, bo w miejscową tradycję wpisane jest podawanie wody butelkowanej – gazowanej lub niegazowanej. Tamtejsza kranówka jest jednak bezpieczna i spełnia surowe normy Unii Europejskiej.

Co ciekawe, włoska woda kranowa różni się smakiem w zależności od regionu kraju. Wynika to z faktu, że pochodzi z różnych źródeł. Należą do nich m.in. źródła górskie w Alpach i Apeninach, duże zbiorniki i jeziora (znane również polskim turystom Jezioro Garda i Jezioro Como), a także głębokie podziemne warstwy wodonośne, naturalnie filtrowane przez skały.

Najczystsze źródła wód powierzchniowych i podziemnych zachowały się w regionach północnych, z kolei centralne i południowe opierają się na systemach uzdatniania, utrzymując przy tym wysokie standardy jakości i bezpieczeństwa. Warto wspomnieć, że woda we Włoszech należy do najtwardszych w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Toskanii, Lacjum, Apulii i na Sycylii. Nie ma w tym jednak nic szkodliwego, taka woda zawiera więcej wapnia i magnezu.

Rzymskie Nosale – odpowiednik wrocławskich zdrojów

A co z włoskimi fontannami z wodą do picia? Czy są bezpieczne? Jak najbardziej. Stanowią wręcz symbol wielowiekowej, publicznej dostępności do czystej wody. Zasilane są wodą z akweduktów i podlegają regularnym badaniom – nawet kilka razy dziennie. W większości przypadków jest to dokładnie ta sama woda, która trafia do domowych kranów.

Tylko w samym Rzymie jest ponad 2,5 tysiąca urządzeń zwanych „nasoni” (nazwa nochale, nosale pochodzi od charakterystycznego kształtu). Te żeliwne zdroje oferują bezpłatną, czystą i – co szczególnie ważne latem – chłodną wodę przez całą dobę.

Działanie jest podobne jak w przypadku wrocławskich zdrojów miejskich, które są uruchamiane na sezon letni. Mamy ich we Wrocławiu już piętnaście w trzynastu lokalizacjach, a kolejne zdroje w planach!

Francja

We Francji podawanie dzbanka wody na stół to standard – jest elementem tzw. kultury stołu, która nie wymaga specjalnego podkreślania ani dodatkowych pytań ze strony gości czy obsługi lokalu. Obecność karafki („carafe d’eau”) jest czymś oczywistym. Co ważne, jest to woda bezpłatna i traktowana jako integralna część posiłku, a nie dodatkowa usługa.

Wielka Brytania

Od wielu lat darmowa kranówka to w Wielkiej Brytanii standard, na który goście mogą liczyć praktycznie w każdym lokalu gastronomicznym. „Tap water” jest podawana bez dodatkowych opłat.

W bardziej eleganckich restauracjach woda z kranu bywa podawana w wersji gazowanej – przygotowywanej przy użyciu tzw. saturatorów. Nierzadko serwowana jest także w wariantach smakowych z dodatkami takimi jak cytryna, limonka, mięta czy ogórek.

Hiszpania

Hiszpańskie restauracje nie mają jednego, powszechnie obowiązującego standardu – wiele zależy od regionu, miasta, a nawet konkretnego lokalu. W praktyce oznacza to, że w części restauracji można bez problemu poprosić o wodę z kranu („agua del grifo”) i otrzymać ją bezpłatnie, często w karafce lub szklance. Coraz częściej takie rozwiązanie pojawia się w dużych miastach i miejscach bardziej nastawionych na turystów, gdzie rośnie świadomość ekologiczna i potrzeba ograniczania plastiku.

Z drugiej strony, w wielu lokalach – zwłaszcza tych bardziej tradycyjnych – nadal dominuje zwyczaj podawania wyłącznie wody butelkowanej, która jest pozycją w karcie i wiąże się z dodatkowym dochodem dla właściciela.

Grecja

Gdy odwiedzasz grecką restaurację bardzo często już na powitanie kelner stawia przed Tobą karafkę lub butelkę wody. To prosty, ale znaczący gest – dzięki niemu od razu czujesz się nie tylko klientem, ale przede wszystkim gościem. Wodzie często towarzyszy chleb lub drobna przekąska.

To nie tylko przejaw tradycyjnej greckiej gościnności, lecz także odpowiedź na warunki klimatyczne. Wysokie temperatury sprawiają, że odpowiednie nawodnienie jest tam kwestią nie tylko komfortu, ale wręcz bezpieczeństwa. Tym bardziej, że lokalna kuchnia obfituje w produkty intensywne w smaku – słone sery (feta), oliwki, marynowane ryby czy kapary. W połączeniu z upałem naturalnie zwiększa to pragnienie.

Woda z kranu w Grecji jest na ogół bezpieczna, jednak jej jakość zależy od lokalizacji. Na lądzie, zwłaszcza w dużych miastach, można ją pić bez obaw. Na wielu wyspach sytuacja wygląda inaczej – w takich miejscach zaleca się picie wody butelkowanej.

Wynika to przede wszystkim ze źródeł zaopatrzenia – woda na wyspach pochodzi z odsalania wody morskiej lub z lokalnych zbiorników. Z kolei na kontynencie funkcjonują rozbudowane i nowoczesne systemy wodociągowe, podczas gdy na wyspach infrastruktura bywa bardziej ograniczona i silnie obciążona, zwłaszcza w sezonie turystycznym.

Turcja – popularny kierunek turystyczny blisko Europy

Turcja to jeden z najpopularniejszych kierunków wakacyjnych Polaków. Choć kraj ten tylko częściowo leży w Europie, warto pamiętać, że jakość wody może odbiegać od standardów znanych z większości państw europejskich. W dużych miastach, takich jak Stambuł, Ankara czy Izmir, woda z kranu jest uzdatniana i chlorowana, a formalnie spełnia obowiązujące normy jakości. Jednak jej rzeczywisty poziom zależy od lokalnej infrastruktury – zwłaszcza stanu instalacji i sieci wodociągowej. Z tego względu w Turcji zaleca się korzystanie z wody butelkowanej, która jest powszechnie dostępna, tania i uchodzi za najbezpieczniejsze źródło wody do picia dla turystów.

Lecąc do Turcji możemy być jednak pozytywnie zaskoczeni. „Pasażerowie samolotów mają prawo do bezpłatnej wody do picia” – stanowi dyrektywa wydana przez tureckie Ministerstwo Infrastruktury i Transportu. Oznacza to, że wszystkie linie lotnicze obsługujące połączenia do i z Turcji są zobowiązane do przestrzegania tej zasady. W praktyce pasażerowie powinni otrzymać co najmniej 200 mililitrów darmowej wody podczas lotu – niezależnie od jego długości. Celem tego przepisu jest nie tylko poprawa komfortu podróży, lecz przede wszystkim ochrona zdrowia pasażerów. Szczególnie latem, gdy wysokie temperatury i suche powietrze w kabinie mogą sprzyjać odwodnieniu.

Bułgaria

Woda w bułgarskich kranach jest na ogół bezpieczna, ale jej jakość zależy od miejsca. W dużych miastach, takich jak Sofia, Płowdiw czy Burgas, kranówka jest uzdatniana i spełnia normy sanitarne, dlatego można ją pić bez większych obaw. W wielu przypadkach pochodzi nawet z naturalnych, górskich źródeł, co wpływa na jej dobry skład mineralny. Jednak warto wiedzieć, że po przejściu gwałtownej ulewy zdarza się pogorszenie jakości wody. Wówczas władze wysyłają oficjalny komunikat, by przez kilka dni zaprzestać picia kranówki. Tak było jesienią 2025 roku w gminie Nessebar. Warto wtedy sprawdzać komunikaty lub zapytać w restauracji czy hotelowej recepcji.

Egipt – bądźcie ostrożni!

Egipt to inny kontynent, który funkcjonuje na innych zasadach niż kraje europejskie. Tam woda z kranu NIE jest zdatna do picia. Nigdy! Pochodzi z odsalania lub z rzeki Nil, a sam system filtracji odbiega znacznie od europejskich regulacji. Stąd obecność drobnoustrojów, które dla tamtejszych mieszkańców mogą być nieszkodliwe, ale u turystów często wywołują problemy żołądkowe. Efektem spożycia takiej wody jest przypadłość zwana „zemstą faraona”, która potrafi skutecznie pozbawić nas radości z wakacji.

Podczas choroby kluczowe jest nawadnianie, czyli wyrównywanie utraconych w organizmie płynów. Warto w takim razie zabrać ze sobą w podróż awaryjnie elektrolity czy probiotyki, które pozwolą przywrócić prawidłową florę bakteryjną w jelitach. W Egipcie pijmy tylko wodę butelkowaną, używajmy jej nawet do mycia zębów. Uważajmy szczególnie podczas serwowania napojów. Choć jest gorąco, warto unikać lodu, który często przygotowywany jest z wody kranowej. To zasada, której warto się trzymać również w Indiach, Ameryce Południowej czy Azji Południowo-Wschodniej.

#PijKranówkę – zdrowie i ekologia

Czy woda do picia powinna być dostępna bezpłatnie w lokalach gastronomicznych? Unia Europejska wydała w tym zakresie zalecenia dla państw członkowskich. Wynika z nich jasno, że władze powinny zachęcać restauracje, stołówki, bary, kawiarnie i podmioty świadczące usługi gastronomiczne do podawania klientom z kranu, wszędzie, gdzie jest to możliwe. Najlepiej, gdyby taka woda była podawana w naczyniach wielokrotnego użytku. Procedowanie tych zaleceń i przełożenie ich w konkretnie brzmiącą ustawę jest w toku. W Polsce stanie się to wkrótce powszechnym działaniem.

Dlatego zachęcamy, by polska gastronomia przekonywała się do podawania bezpłatnej wody do picia w eleganckiej formie (np. w szklanych karafkach), jako naturalnego uzupełnienia posiłku. To niewielki gest, a bardzo znaczący: buduje pozytywne doświadczenie gościa, wzmacnia wizerunek lokalu i wpisuje się w rosnące oczekiwania klientów, a do tego środowisko będzie Wam wdzięczne za zminimalizowanie liczby butelek.